|
 Eğitim
Bilimleri
Öğretim Stratejileri Yöntem ve Teknikleri Konu
Başlıkları
 Eğitim Durumunun Özellikleri Konu Özeti
Öğretim ilkeleri,
eğitimin hedeflerinin gerçekleştirilmesinde, öğrenme-öğretme
etkinliklerinin planlanmasına ve uygulamasını rehberlik eden temel
düşüncelerdir.
Öğretim İlkeleri
Öğretme - öğrenme sürecinde yer alan öğretim ilkeleri aşağıda
verilmiştir:
• Hedefe görelik
• Öğrenci düzeyine görelik
• Öğrenciye yönelik (çocuğa yönelik)
• Bilinenden - bilinmeyene
• Yaşama yakınlık (dönüklük)
• Hayatilik
• Yakın zamandan uzak zamana
• Yakın çevreden - uzak çevreye
• Somutta - soyuta
• Açıklık (ayanilik)
• Ekonomiklik
• Güncellik (aktüalite)
• Uygulanabilirlik (iş-aktivite, yaparak-ya-şarak öğrenme)
• Tümdengelim ilkesi
• Transfer bilgi
Öğrenci Düzeyine Uygunluk: Öğrenme - öğretme etkinliklerinin
öğrencinin hazır-bulunuşluluk (ön koşul bilgilere sahip olma, ilgi
ve ihtiyaçlarına uygun) ve sahip olduğu hedef-davranış düzeyine göre
düzenlenir.
Öğrenciye Görelik (Çocuğa Görelik) İlkesi:
Öğretme - öğrenme sürecinde yapılacak tüm etkinliklerin öğrencinin
gelişim özellikleri ve bireysel farklılıklarına
göre yapılması ve öğrenciyi merkeze almasıdır. Öğrenme sürecinde
öğrencinin ilgi, güdüleri ve tüm bireysel özellikleri dikkate
alınmalıdır. Öğrenci merkezli eğitim anlayışına dayanır ve diğer
öğretim ilkelerinin temelidir.
Hedefe görelik: Eğitim durumları işe koşul-duğu hedeflere
hizmet edebilmeli, onlara ulaşılabilir olmalıdır.
Bilinenden - Bilinmeyene Öğretim İlkesi:
Öğrenme-öğretme sürecinde yeni öğretilecek bilgi ve becerilerin daha
önce öğrenilen bilgi ve becerilerden hareket edilerek
öğretilmesidir. Böylece öğrencinin hazır bulunuşluk düzeyi dikkate
alnır ve sağlam bir alt yapı oluşturulur. Kısaca bu ilke, yeni
öğrenilecek konular ile önceki öğrenilen konular arasında bağlantı
kurmayı gerektirir.
Somuttan - Soyuta öğretim İlkesi: Somut, gözlenen, incelenen
ve ölçülebilen nesne, olgu ve olaylardır. Soyut ise duyu
organlarından bağımsız düşünebilmelidir. Özellikle küçük yaşlarda
(İlköğretim 1., 5. sınıf) bulunan öğrencilere yapılan öğretim
etkinliklerinin duyu organlarına bağlı olarak gerçekleştirilmesi
önemlidir.
Yaşama Yakınlık (dönüklük) İlkesi: Öğretim etkinliklerinin
öğrencilerinin ilgi ve gereksinimlerini karşılamaya uygunluğu ve
yaşamı ilgilendiren konularını kap-sayabilmesidir.
Hayatilik İlkesi: Bu ilke okulu, öğrencileri yaşama
hazırlayan bir yer olmaktan çok, hayatın kendisi olmalıdır
anlayışına dayanmaktadır. Öğretme - öğrenme etkinlikleri bireyin
yaşamda karşılaşacağı problemlere ve durumlara yönelik olmalıdır.
Öğretim öğrencinin yaşamla bağlantısını kurmalıdır.
Yakından - Uzağı öğretim İlkesi: Öğrenmenin yakın çevreden
konulardan ve ilgilerden başlayarak uzak çevre, konulara ve ilgilere
doğru yönelmesidir.
Açıklık İlkesi: Ayanilik ilkesi olarak da ifade edilen bu
ilke öğrenme konusu olan konu, nesne, olay ve olgularla öğrencinin
direk etkileşimini, karşı karşıya gelmesini ve duyu organlarını
etkin olarak kullanmayı gerektirir. Öğretmenin açık ve anlaşılır dil
kullanmasını gerektirir.
Ekonomiklik İlkesi: Yaşantı, zaman, materyal açısından uygun
olmalıdır. Öğrenme yaşantıları birden fazla davranışı
gerçekleştirici olmalıdır. Aynı zamanda diğer yaşantılarla tutarlı
olmalıdır.
Güncellik (Aktüalite) İlkesi: Öğretme- öğrenme süresindeki
etkinliklerin yaşamda geçerli ve ilişkisel olarak ele alınmasıdır.
Öğrencilerin yaşadıkları hayatın gerçekleriyle karşı karşıya
gelmeleri için ders konularıyla aktüel (güncel) olay ve sorunlar
arasında ilişkili kurularak öğretim yapılmalıdır. Her derste,
özellikle mihver derslerde, belirli gün ve haftalarda ve özel anlam
ve önemi olan günler, mahallî etkinlikler, ilgili tarihlerde
verilmelidir.
Uygulanabilirlik (iş-aktivite. yaparak - yaşayarak öğrenme)
İlkesi: Öğretimin ya-parak-yaşayarak gerçekleştirilmesidir.
Nispeten kalıcı izli davranış değişikliği olarak nitelendirilen
"öğrenme" sürecinde davranışın kalıcılığı yaparak ve yaşarak
gerçekleştirilen aktivitelerle kazanılır.
Tümdengelim (Bütün-Parça-Bütün İlişkisi) İlkesi: Öğrenme
konuları ana başlıklarda (bütünden) alt başlıklara (parçaya)
ayrılarak düzenlenmelidir. Yani bütün-parça-bütün ilkesine uygun
olmalıdır.
Bütünlük ilkesi: Eğitimin hedefleri ve konu birimleri
düzenlenirken bireyin bütün olarak gelişimini sağlayıcı özellikler
dikkate alınmalıdır. Öğrenme konuları ve etkinlikleri birbirine
bağlı ve tamamlar şekilde düzenlenmeli ve sunulmalıdır.
Transfer edilebilme (bilgi): Transfer, başlangıçta kazanılan
bilginin, çok çeşitli,' benzer, yeni durumlarda da uygulanmasıdır.
Transfer, bilgiyi geri getirmeyi ve başlangıçta kodladığı kapsamdan
farlı kapsamlarda da bilginin uygulanmasını gerektirir. Bireyde
meydana gelen öğrenmeler yalnızca sınıfta öğrenilene ve bir duruma
ilişkin (durağan bilgi) olmamalıdır. Öğrenciler öğrendiği bilgiyi
benzer ya da farklı durumlarla ilgili problemlerin çözümünde
kullanabilmelidir.
öğretim sürecini düzenlemede öğretim etkinliklerini belirleme
kullanılan ilkeler
• öğrenci düzeyine uygunluk
Temel özellik: Öğrencilerin hazırbulunuş-luk, ön koşul
bilgilere sahip olma ve hedef-davranışlara sahip olma düzeyi
• Yaşama Yakınlık (Dönüklük)
Temel özellik: Öğrencinin gereksinimi (ihtiyacı) olan bilgi
ve becerilerin öğretilmesi. Öğrenme konularının yaşama dönüklüğünü
sağlama
• öğrenciye Görelik (Uygunluk)
Temel özellik: Öğrencinin ilgi, yetenek ve bireysel
özelliklerine uygun öğrenme
• Hedeflere Görelik (Uygunluk)
Temel özellik: Hedeflere ulaşılabilir ve gerçekleştirebilir
olma.
• Somuttan - Soyuta
Temel özellik: Öğrencinin duy organlarına dönük öğrenme,
öğretimde nesne, materyal ve yaşantı kullanma
• Sadelik
Temel özellik: Açık ve net anlaşılır olma
Yaparak-yaşayarak öğrenme (öğrenci katılımı)
Temel Özellik: Öğrenci öğretim sürecine bizzat katılmalı
okumalı, yazmalı, tartışmalı ve bilgiyi önceki yaşantılarıyla
ilişkilendir-melidir. En etkili öğrenme yoludur.
• Transefer Edilebilme (aktarma)
Temel Özellik: Öğrenilen bilgileri benzer ve farklı
durumlarda kullanabilme
Eğitim Durumlarında öğretme Etkinliklerini Uygulamada dikkat
edilmesi gereken önemli noktalar:
• Kazanımlardan (hedef-davranışlardan) haberdar etme
• Öğrencinin dikkatini çekme ve ders boyunca sürdürme
• Yeni bilgilerle ön bilgiler arasında bağ kurma
• Güdüleme
• Konulara günlük yaşamla ilişkilendirme
• Yaşam becerilerini geliştirme (çevreyi tanıma, diğer bireylerle
iletişim kurma, farklı becerileri öğrenme, değişim ve gelişime ayak
uydurma)
• Öğretim staratejisi, yöntem ve teknilerini etkili kullanma
• Üst düzey zihinsel becerileri (araştırma yapma, yaratıcı düşünme,
problem çözme, eleştirel düşünme) pekiştirecek etkinlikler sunma
• Etkili bir iletişim ortamı oluşturma
• Öğrencinin katılımını sağlama
• İpuçları kullanma, pekiştireç kullanma, dönüt düzeltme kullanma
• Dersi ve öğrenmeleri değerlendirme
Öğrenci Öğrenmelerini Sağlamada Temel İlkeler
• Öğrenmede öğrencinin katılımı (yapması ve açıklama) etkilidir.
• Pekiştirilen davranışlar daha kalıcı öğrenilir.
• Hedeflerin (kazanımlarm) gerçekçi ve ihtiyacı karşılayabilir
olması öğrenmeleri etkiler.
• Yaşantı zenginliğine ve olabildiği kadar duyu organına bağlı
öğrenmeler daha etkilidir.
• Öğrenme yaşantısı öğrencinin gereksinimini karşılayabilir
olmalıdır.
• Eğitim etkinliklerinin seçimi, öğrütlen-mesi ve uygulanmasında
bireysel farkı-lıklar dikkate alınmalıdır.
• Farklı yöntem ve teknikleri kullanma etkili öğrenmeyi sağlama.
• Sınıftaki farklı düzeydeki öğrenciler için her öğrencinin düzeyine
uygun etkinlik (program) düzenlenmelidir. Öğrenme, (her) öğrencinin
hızına göre ayarlanmalıdır.
• Öğrencinin hazırbulunuşluğu öğrenmede önemlidir.
• Öğrenilen bilgiler transfer edilmelidir.
• İpucu ve dönüt-düzeltme öğretimi etki-lileştirir ve öğrenmeyi
güçlendirir.
• Aralıklı tekrarlar ve pratik yapma öğrenmeyi güçlendirir.
• Problem durumları üzerinden öğrenme, araştırma yapma, problem
çözme öğrenmeyi güçlendirir.
• Planlamış öğrenmeler kazanımları (hedefleri) kazandırmada
etkilidir. |
 |
