|
KPSS
Ölçme ve Değerlendirme Konuları
KPSS
Egitimde Ölçme ve Değerlendirme Konu Özeti
Ölçme bir tanımlama
işlevidir. Geniş anlamda ölçme belli bir nesnenin belli bir özelliğe
sahip olup olmadığının, sahipse olma derecesinin sayı sembolleriyle
ifade edilmesidir. Örneğin; belli bir gündeki sıcaklığın kaç derece
ya da bir çocuğun boyunun kaç cm olduğunu belirtmek birer ölçmedir.
Belli bir özelliğe sahip olup olmama ya da sahip oluş derecesi
bakımından bireyler arasında farklar vardır. Fark kavramı ölçme için
temeldir. Bir anlamda ölçme farktan doğmuştur. Bütün insanlar aynı
zekâ düzeyinde olsaydı, aynı uzunlukta olsaydı ölçme diye bir şey
söz konusu olamazdı.
Doğrudan ölçme: Doğrudan ölçmede, ölçme konusu olan nitelik
dolaysız olarak ölçülür. Örneğin; boy ve ağırlık kendileriyle aynı
türden bir birimle ölçülür. Uzunluk aynı türden iki nesne yan yana
konulurak ölçülür. İki ağırlığı dengelemekle de ağırlık ölçülebilir.
Dolaylı ölçme: Bazı nitelikler doğrudan ölçülemez. Doğrudan
ölçülemeyen nitelikler, onlarla ilgili olduğu sanılan başka bir
nitelik gözlenerek dolaylı olarak ölçülür. Örneğin; zekâ ve başarıyı
ölçmek için testteki sorulardan yararlanınız.
Sıralama ölçekleri: Bu tür ölçekler de nesneler belli
niteliklere sahip oluş miktarları açısından sıraya konarak elde
edilir. Bu ölçekte nesneler bir özelliğe en çok sahip olandan en az
olana ya da en az sahip olandan en çok olana doğru sıralanır. Bu
sıralama ile bir öğrencinin boy uzunluğu yada başarı oranı açısından
grup içinde kaçıncı olduğu belirlenebilir.
Eşit aralıklı ölçekler: Nesnelerin belli bir özelliğe sahip
olma dereceleri bakımından eşit aralıkla sıralandığı düşünülürse
eşit aralıklı ölçeğe geçilmiş olunur. Bu ölçeklerde değişmez bir
birim vardır. Ölçek başlangıç noktasından itibaren her iki yana
doğru bu birimle eşit olarak bölünmüştür. Örneğin; sıcaklık ölçmede
kullanılan termometreler, eşit aralıklı ölçek esasına göre
geliştirilmiştir.
Oranlı ölçekler: Aralıklı ölçek üzerinde sıfır noktası yerine
doğal ya da gerçek sıfır noktası konulabilirse elde edilen ölçeğe
oranlı ölçek adı verilir. Bu tip ölçekler daha çok fiziksel
bilimlerde kullanılır. Örneğin; metre, kilogram gibi ölçme araçları
bu tür ölçek esasına uygun olarak geliştirilmiştir.
Değerlendirme: Klâsik tanımıyla değerlendirme gözlem
sonuçlarının bir ölçütle veya ölçütler takımıyla kıyaslanıp bir
karara varılması işidir.
Eğitimde de öğrenciler eğitim programı ve öğretimin kalitesi gibi
pek çok konu hakkında karara varılır. Bu kararlar değerlendirme
sonucunda elde edilir. Yukarıdaki tanımda geçen gözlem sonuçlarının
elde edilmesi ölçme yoluyla olur. Değerlendirme sonucunda varılan
kararın isabetlilik derecesi ölçme sonuçlarının geçerlilik ve
güvenirliliğine bağlıdır. Değerlendirme sonunda varılan kararın
isabetliliği derecesine etki eden diğer etken ölçütün ölçme amacına
uygunluğudur. |
 |