|
 KPSS
Eğitim Bilimleri Gelişim Psikolojisi Konuları
 KPSS
Gelişim Psikolojisi Konu Özeti
Çoğu kez birbiriyle
karıştırılan "büyüme" ile "gelişme" sözcükleri, gerçekte birbirinden
farklı kavramlardır.
Yapısal artışı dile getiren "büyüme", bedende gerçekleşen sayısal
değişiklikleri içermektedir (kilo, boy artışı gibi). Çocuk, sadece
fiziksel olarak büyümekle kalmaz, aynı zamanda onun beyniyle iç
organlarının yapı ve büyüklüğünde de değişmeler olur. Beynin
gelişimi sonucu, çocukta giderek artan bir öğrenme, anımsama ve
muhakeme yeteneği oluşur. Böylelikle fiziksel büyüme ile birlikte,
çocuk, zihinsel olarak da gelişir.
Bununla birlikte, gelişim değişikliklerin niceliği yanında,
niteliğini de içermektedir. Gelişim kavramı, düzenli, uyumlu ve
sürekli bir ilerlemeyi dile getirmektedir.İleriye dönük belirgin bir
ilişkiyi de kapsar. Başka bir deyişle, gelişim yüzleri arasında bir
bütünleşme söz konusudur.
Kısaca gelişim, sadece sayısal ölçümlerle açıklanamayan, birçok yapı
ve işlevi bütünleştiren karmaşık bir olgudur. Bu bütünleşme
nedeniyle, gelişimin her evresi kendinden bir sonraki evreyi de
doğrudan etkiler. Böylelikle hiyerarşi, bütünleşme ve yapısal
bağıntı, gelişim evrelerinin temel özellikleri arasındadır.
Yapılan gözlem ve çalışmalar, belli gelişim dönemlerinde çocuklarda
ortak bir takım davranış kalıplarının bulunduğunu ortaya
koymaktadır. Bu ortak yanların bilinmesinin çocuk eğitiminde
izlenecek yöntemi belirleme açısından yararı büyüktür.
Yakın zamana kadar çocuk gelişimine ilişkin çalışmalar, çocuğun
doğumuyla birlikte başlarken, son zamanlarda, doğumdan sonraki
gelişim biçimini etkilemesi nedeniyle, doğum öncesi dönemine de önem
verildiği görülmektedir.
Bir yetişkinin niteliği olan "Olgunluk", yapısal değişikliklerin
tamamlanması şeklinde ka-rakterize olur. Başka bir deyişle,
olgunluk, organizmanın temelindeki potansiyel güçlerin göreve hazır
bir duruma ulaştıklarını gösterir.
Gelişimin bazı yüzlerinde yapısal ve işlevsel olgunluğun oldukça
erken yaşlarda görülmesine karşın, gelişimin diğer yüzlerinin daha
sonra tamamlandığı dikkatimizi çeker. Örneğin, duyu organlarının
işlevlerini doğumla birlikte yapmalarına karşılık, cinsel organların
ergenliğe kadar bu olgunluğa erişemedikleri görülür.
Tüm davranışlar temelde biyolojik yapı içinde gerçekleşir. Bu
nedenle biyolojik yapı hakkında ne kadar çok bilgi edine bilirsek,
davranışı anlamamız da o ölçüde kolay olur. Beden oranlarındaki
değişikliklere bakıldığında, bu büyüme ve değişimlerin kökeninde
kalıtım ve çevre faktörlerinin rolünün büyük olduğu görülür. Gelişim
süreci içinde tüm çocuklar aynı gelişim yolunu izlerler. Çocuk
koşmadan önce yürür, yürümeden önce emekler. Ancak çocukların
gelişim hızlarının bu davranışları başarmak üzere geçirdikleri
sürenin bireyden bireye değiştiği görülür. Bazı çocuklar,
diğerlerine oranla daha hızlı gelişirler. Bu avantaj, genellikle
kalıcı ve süreklidir. Örneğin, gelişimin ilk yıllarında uzun boylu
olan çocuklar, bunu izleyen yıllarda da bu özelliklerini korumayı
sürdürürler. Yine akranlarına oranla becerileri daha fazla gelişmiş
olan ve gelişimin bazı yüzleri açısından daha erken olgunlaşmış olan
çocuklar, genellikle gelişimin diğer yüzlerinde de üstün olan
çocuklardır.
|
 |
