|
KPSS Öğrenme Psikolojisi Konuları
Güdülenme Konu
Özeti
Bir güdü doyumsuzluğa
dönüştüğünde , yeterince doyurulamadığında, erişmek istediği
hedeften yoksun bırakıldığında hedefine ulaşmada yetersiz kaldığında
insanı gerilime iter.Bu iç gerilim, insanın güdüsünü doyurmak ya da
güdünün hedefine ulaşmak için gerekli davranışları yapmaya zorlar;
gereken davranışları ona yaptırır. Eğer insan güdüsünü yeterince
doyurmada ya da hedefine eriştirmede başarılı olursa gerilimden
kurtularak rahatlar.
İnsanın bir güdüsünü karşılanması gereken bir davranışı yapmasına ve
güdüsünü doyurarak gerilimden kurtarılmasına güdülenme süreci denir
.Böylece güdülenme süreci , yekinme , davranma ve doyurulma olmak
üzere üç aşamalıdır. Bu üç aşama çem-bersel bir dönü oluşturur.
İnsanın güdüler , ister öğrenilmemiş,ister öğrenilmiş olsun,
gerektiğinde öğrenme yoluyla değişmeye uğratılabilir. İnsan öğrenme
yoluyla yeni güdüler kazanarak yerleşmiş güdülerini değiştirerek ,
kendine bir güdüsel örüntü geliştirir.
İnsanın güdüsel örüntüsü,kişiliği eliyle denetlenir. Yekinen bir
güdünün, niçin,nasıl, nerede, ne zaman, hangi öncelikle
doyurulacağım insanın güdüsel örüntüsü belirler. Ama insan
güdülenmesinin kendi kişilik özelliklerine uygun olarak oluşmasını
da denetim altına alır .
Örneğin, bir insan açlık güdüsünü doyurmada, kişilik özelliklerine
göre, başka insanlardan ayrılır. Açlık güdüsünü doyurduğu yer, zaman
gibi koşullar önemlidir. İnsan, evinde açlık güdüsünü doyuruyorsa
başka türlü davranır. Eğer insan açlığını başkalarının yanında
doyurmaya kalkarsa içinde bulunduğu durumun gerektiği gibi
davranarak, açlık güdüsünü bastırabilir, beğenilme, küçük düşmeme,
tok gözlü görünme gibi gereksinmeleriyle az yemeyi ya da yememeyi
yeğleyebilir.
İnsanın güdüsel örüntüsü hem yerleşiktir hem de değişme
içindedir.Güdüsel örüntü ,kişilik özellikleriyle bağlantılı olduğu
için, kişilik özellikleri gibi yerleşiktir, kolay kolay değişmez.
Öte yandan bir durum karşısında egemenliğini yitirebilir ve yerini
başka güdülere bırakabilir.İnsanın yaptığı bir davranışı, bir önceki
davranışına benzese bile, bu davranışının nedeni olan güdüler
değişik bir örüntüde olabilir. Çünkü insanın güdüsel örüntüsü, her
düzeydeki bütün gereksinmelerinin ve kişilik özelliklerinin karmaşık
bir etkileşimi ile oluşmaktadır.
Güdüsel örüntüsünün değişme içinde olması yüzünden, insanın hangi
nedenle davrandığını tanımak güç olur. İnsanın güdüsel örüntüleri
birbirinden değişiktir. İki insan aynı davranışı yapsa bile
davranışının nedenleri ayrı olmaktadır. Sözgelimi , sınıfta birkaç
kez kavga çıkaran bir öğrenci her kavgada doyurmak istediği güdüleri
değişiktir. Kavgaya karışan on öğrenci varsa ,bu on öğrencinin kavga
yoluyla doyurmak istediği güdüleri de birbirlerinden değişiktir.
İnsan güdülerini doyurması çoğu kez , çevresinden gelen engellerle
karşılaşır. İnsanın güdülerini doyurup dengeye ulaşması için , bu
engelleri yenip sorunu çözmesi gerekir. Sorun çözme, insanın kendi
yetenekleri ile çevre koşullarının akla uygun biçimde birleştirerek,
ihtiyaç duyulan güdüsünün doyurulmasını zorlaştıran engeli
kaldırmakla olur.
Güdüsel Öğrenme
Güdüsel öğrenme kuramları, insanın yaşamını sürdürmek için
öğrendiğini savunurlar.İnsanın yaşamasının amacı, güdülerini
doyurmaktır.İnsan güdülerini doyurmaya elverişli davranışları
öğrenmeden bu amaca ulaşamaz. Davranışlar insanın güdülerini
araçlarıdır.Güdüsel öğrenme kümesine girebilecek iki öğrenme kuramı
vardır.
Bunlar Psikodinamik ve İşlevsel Öğrenme kuramlarıdır:
|
 |