|
 KPSS Öğrenme Psikolojisi Konuları
 Kavrama Yoluyla
Öğrenme Konu Özeti
Tipik bir kavrama
deneyinde bir problem sorulur, görünürde hiç bir ilerleme olmadan
bir süre geçer, sonra çözüm birdenbire gelir. Kavrama yoluyla
öğrenmenin bir eğrisi çizilecek olursa, önce hiç bir öğrenme
belirtisi görünmez; sonra da birdenbire tam ya da hemen hemen tam
öğrenme görülür. Kavrama yoluyla öğrenmenin bir özelliği de benzer
durumlara büyük ölçüde genellenmesidir.
Kavrama olayı şempanzelerle yapılan birçok deneyde gösterilmiştir.
Bu deneylerin en basitleri, hayvanın elle ulaşamadığı yiyeceği bir
sopa kullanarak almasını gerektiren deneylerdir. Aşağıdaki alıntı
Nueva adlı bir şempanzeyle yapılan böyle bir deneyi betimlemektedir:
Nueva gelişinden üç gün sonra test edilmiştir. Henüz diğer
hayvanları tanımamıştır ve bir kafeste tek başına kalmaktadır.
Kafesine küçük bir sopa sokulur. Nueva bu sopayla yerleri kazır, muz
kabuklarını iterek bir yığın haline getirir, sonra da önemsemez bir
tavırla sopayı kafesin parmaklıklarından dışarıya, aşağı yukarı 75
santim uzaklığa atar. On dakika sonra kafesin dışına ve Nueva'nın
ulaşamayacağı bir uzaklığa bir meyve konur. Hayvan önce meyvaya
uzanmaya çalışır fakat tabii başaramaz. Bunun üzerine şempanzelere
özgü şikayetlere başlar dudaklarını, özellikle aşağı sarkıtır,
gözlemciye yalvaran bakışlarla bakar, ağlama sesleri çıkarır ve son
olarak da başka durumlarda da gözlenen en açık çaresizlik
davranışını gösterir, kendini sırt üstü yere atar. Böylece k
yakınmalarla, yalvarmalarla geçen bir süreden sonra 7 dakikadan
sonra sopaya bakar.Sopayı yakalar kafesin dışına uzatır,
beceriksizce de olsa muzu eliyle ulaşabileceği bir mesafeye getirir.
Bu örneğin en önemli noktası hayvanın sopaya birdenbire bakması ve
hemen ardından sopayı uygun şekilde kullanmasıdır.Yani deneme
yanılmalarla uğraşmadan kavramalı bir davranış göstermesidir işte bu
kavrama yoluyla öğrenmeyi iyi bir örnektir.
|
 |
