|
KPSS Tarih
Kültür ve Medeniyet
TÜRK - İSLÂM
DEVLETLERİNDE KÜLTÜR VE MEDENİYET
• Sınıf ayrımı ve kölelik yoktu.
• Ülke hanedanın ortak malıdır ve Kut anlayışı geçerliliğini
korumuştur.
• Hükümdara yardımcı, vezirlik makamı oluşturulmuştur. Büyük divan
vardır. Buna bağlı başka divanlar da vardı. Ülke bölge ve eyaletlere
bölünürken hanedan üyelerinden veya asker valilerden yönetici
gönderilirdi. Selçuklular'da vali hanedan üyesi melik denilirdi.
EĞİTİM VE BİLİM
Melikşah döneminde vezir olan Nizamül Mülk devrinde Nizamiye
Medreseleri yapılmıştır. Melikşah adına Güneş yılına göre hazırlanan
Celali Takvim düzenlenmiştir.
İmam-ı Gazali => ihya-i Ulumiddin, Nizam-ül Mülk => Siyasetname gibi
eserler de verilmiştir.
ORDU
Hassa
ikta
Eyalet
Guleman-ı Saray
Türk - islâm devletlerinde orduları çoğunlukla Türkler
oluşturuyordu. Selçuklularda; Hassa ordusuna; askerler milliyetleri
ne olursa olsun küçük yaşta saraya alınır, yetiştirilirlerdi.
Hükümdarın yanında bulunup ücret alırlardı. Güleman-ı Saray, hassa
ordusu içinden seçilir ve saray muhafızı olarak görev yapardı. İkta,
devlet görevlilerine maaş karşılığı verilen toprakların vergi
gelirlerinin bir kısmıyla yetiştirilen atlı askerlerdi. Eyalet
askerleri ise, eyaletlerde yer alan askeri birliklerdir.
Türkmenler
Göçebe olarak yaşayan Türkmenler sınır bölgelerine
yerleştirilmiş, sınırdaki bölgelerimizi korumuşlardır, ikta Sistemi
ile hazineden para çıkmadan güçlü bir ordu sahibi olundu. Vergiler
düzenli toplanarak, göçebe Türkmenler'in yerleşik hayata geçişi
sağlandı.
Adalet
Türk - islâm devletlerinde şer'î ve örfî hukuk vardı. Kadı'lar
şer'î davalara bakardı.
Toprak
Has (hükümdar ve hanedan üyeleri), mülk (şahıslara ait), ikta
(komutan, devlet adamı), vakıf toprakları (hayır kurumlarının,
eğitim, bayındırlık ihtiyacını karşılamak için ayrılmış)ö\r.
TOPRAK
Has Mülk ikta Vakıf
A. KAVİMLER GÖÇÜ
M.S. 375'de Asya Hunları'nın Kuzey ve Güney olarak ikiye
ayrılmasının üzerine Kuzey Hunların-dan bir kısmı batıya göç
etmiştir. Bu durum Avrupa'da Kavimler Göçü'ne sebep olmuştur.
B. SKOLASTİK DÜŞÜNCE
Orta Çağ Avrupasında din aramlarının mantık dışı, sırf kendi
çıkarlarını korumak için oluşturduğu düşünce sistemine denir. Bu
düşünce çerçevesinin dışına asla çıkılamazdı. Çıkmaya çalışanlar
devrin en büyük cezasıyla yani dinden çıkarılma manasına gelen "Afaroz
edilmeyle" cezalandırılıyorlardı.
Halkın elindeki toprakları ve paraları, günahlarını bağışlama ve
cennetten arsa satma gibi safsatalarla kandırarak, ele
geçirmekteydiler. Böylece kilise (papalar) çok zengin olmuş bu
zenginlik sayesinde siyasi otoriteye hakim olmuşlardır.
Skolastik düşünce yüzünden Avrupa'da bilimsel gelişmeler
engellenmiştir.
FEODALİTE
Kavimler Göçü'nün etkisiyle krallar otoritelerini kaybetmişler
doğan boşluğu gücünü ispat eden Derebeyleri doldurmuştur. Böylece
Feodalite sistemi oluşmuştur. Bu sistemde halk dörde ayrılıyordu. 1-
Soylular 2- Rahipler (Din adamları) 3- Burjuvalar 4- Köylüler.
D. HAÇLI SEFERLERİ
Hristiyanların Müslümanların elinde bulunaı Kudüs'ü almak için
XI. yy. sonu ile XIII. yy. sonlaı arası yaptıkları seferlere denir.
Toplam 8 tanedir. İlk 4'ü Anadolu üzerinden so 4'ü Mısır üzerinden
deniz yoluyla yapılmıştır.
Dinî nedenleri;
Din adamlarının nüfuzlarını artırmak istemeleri Kudüs'ün
Müslümanlardan alınmak istenmes Katoliklerin Ortodokslara egemen
olmak iste meleri.
Kluni Tarikatı'nın zararları çalışmaları Siyasî Nedeni;
a. Bizans'ın Avrupa'dan yardım istemesi üze
ne Hristiyanların Türkleri Anadolu'dan çıkarıp A deniz'den
uzaklaştırmak istemeleridir.
b. Kralların otoritelerini arttırma isteği.
Ekonomik Nedeni;
Avrupa'nın fakirliği dolayısıyla Anadolu'daki zenginliklere ve
ticaret yollarına sahip olmak istemeleri.
I. Haçlı Seferi
I. Haçlı Seferi'nin sonunda Urfa, Antakya, Ku-
düs'te Lâtin Krallığı kuruldu. İznik'i Haçlılar'a kap-
tıran Anadolu Selçukluları başkentlerini Konya'ya
taşımak zorunda kalmışlardır.
• Feodalite doğuya taşınmış oldu.
II. Haçlı Seferi:
Urfa'yı Haçlılardan, İmadeddin Zengi'nin geri alması üzerine bu
sefer başlamıştır. Anadolu Selçukluları bu sefere Danişmentlerle
beraber karşı koymuşlardır. Avrupalı Krallar bu seferde başarılı
olamadı.
III. Haçlı Seferi:
Haçlılar İstanbul'un zenginliğini görünce Sela-hattin Eyyubi
Kudüs'ü Haçlılardan aldığı için düzenlenen bu seferlerde de başarılı
olamadılar. Bu sefere Anadolu Selçukluları ve Eyyubiler birlikte
karşı koydular.
IV. Haçlı Seferi:
Haçlılar İstanbul'un zenginliğini görünce İstanbul'u alarak
Lâtin Krallığını kurdular. (1204).
• istanbul'dan kaçan Rumlar, İznik ve Trabzon'da Rum İmparatorluğu
kurdular.
Haçlı Seferleri Sonuçları: Dinî Kilise ve Papaya olan güven
sarsıldı. Skolastik düşünce zayıfladı. Kutsal yerler Müslümanlarda
kaldı.
Siyasî
Türklerin ilerleyişi durdu. Türklerin Balkanlara geçişi durdu.
Bizans İmparatorluğu topraklarını koruduğu Burjuva sınıfı ve mutlak
krallık rejimi güçlenerek feodalite rejimi zayıfladı.
Ekonomik
■ Doğu batı ticareti gelişerek Akdeniz limanları önem kazandı.
Avrupa'da yaşam standartı yükselirken, İslâm dünyası ekonomik açıdan
zayıfladı.
Sosyal
Barut, Pusula, Kâğıt ve matbaa Avrupa'ya geçti.
Barut: Derebeylerin arkalarına saklandıkları surlar ve
şatolar yıkıldı. Derebeylik yıkıldı, Krallık rejimi yeniden
güçlendi.
Pusula: Açık denizlerde gemicilerin yönlerini bulmaları
kolaylaştı. Coğrafi keşiflere sebep oldu.
Kağıt, Matbaa: Kendi dinlerinin kutsal kitapları olan incil kendi
dillerine tercüme edilip, yaygınlaştı. Halk papazların kendilerini
kandırdıklarını anladılar. Klasik eserler daha fazla yayıldı.
Bunlarda Rönesans ve Reform'a sebep oldu.
Sonuç: Avrupa Aydınlanma Çağı'na girdi hızla ilerledi.
KPSS Tarih
KPSS Tarih Konuları
KPSS Tarih Konu Özeti
KPSS Tarih CD
KPSS
|
 |
