|
 KPSS
Eğitim Bilimleri Gelişim Psikolojisi Konuları
 KPSS
Savunma Mekanizmaları Konu Özeti
SAVUNMA MEKANİZMALARI
İki ayrı tür savunmaya yönelik mekanizmadan söz edilebilir.
Birinci grup psikolojik onarım mekanizmaları, ikinci grup
davranışlarımızı haklı gösterecek bir neden bulma gibi ego savunma
mekanizmalarıdır. Bir insanın tek bir savunma mekanizmasını değil
birçok savunma mekanizmalarını bir arada kullandığı bilinir. İnsanın
içinde bulunduğu koşullara göre bunlar değişir. Yaşamının bir
döneminden diğerine farklılık gösterebilir. Kişi kullandığı savunma
mekanizmalarının farkında değildir. Zira bunlar bilinç dışındadır.
SAVUNMA MEKANİZMALARININ ÇEŞİTLERİ
1) Bastırma
Uygun görülmeyen istek ve anılan bilinçten uzaklaştırma
mekanizmasıdır. Doktora gitmekten korkan birisi randevusunu
unutabilir. Bu gibi durumlarda kişiler yapmaları gereken şeylerin
anılarını baskı altına alırlar. Genellikle unutmalar, kaçmalar
şeklinde davranışlardır.
2) Neden Bulma
Bu mekanizmada iki temel savunma öğesi bulunur.
1. Kişinin davranışını haklı göstermeye çalışılır.
2. Ulaşılmayan amaçlara ilişkin düş kırıldığını örtmeye çalışılır.
Neden bulma günlük yaşamda herkesin oldukça sıklıkla kullanıldığı
bir mekanizmadır. Örneğin; pahalı aldığı eşyanın bir diğer dükkanda
daha ucuz fiyatla satılan eşini gören kişi ikisinin de aynı olduğunu
bilmekle birlikte arada mutlaka bir nitelik farkı olduğuna kendisini
inandırmaya çalışarak aklanmış olma olasılığını görmezlikten gelir,
ya da diğer birinin parası yoksa yaşamda önemli olan şeyin dostluk
ve sevgi olduğuna kendini inandırır.Sevmediği eşinin bulunmaz
niteliklerini sayabilir.
3) Yansıtma
Günlük yaşamda insanların çok kullandıkları bir mekanizmadır.
Yansıtma mekanizması kişiyi anksiyeteden (kaygıdan) iki biçimde
koruyabilir:
1. Kişi kendi eksikliklerinin ve yenilgilerinin sorumluluğunu ya da
suçunu başkalarına yükler veya
2. Suçluluk duyguları uyandıracak nitelikteki dürtülerini,
düşüncelerini ve isteklerini diğer insanlara yükler.
Sınavlarında başarısız olan bir öğrenci, öğretmenin hakça
davranmadığına inanır. Oyuncak atının üzerinde sallanırken düşen bir
çocuk dönüp atını tekmeler. Amirine kızar, hırsını karısından alır.
Ben yapmadım o yaptı der. Suç sürekli kendinde değil
başkalarındadır.
4) Ödünleme
Bazen belirli bir amacı olan çabaya yönelik davranışlar biçiminde de
kullanılabilir. Örneğin: Bedensel bir sakatlığı olan bir insan,
sürekli çabalar sonucu bu durumun olumsuz etkilerini ödünleyebilir.
Ödünleyici tepkiler daha çok dolaylı bir biçimde geliştirilir. Kör
adam iyi bir hatip veya avukat olur. Sakatlığının ya da
yetersizliğinin etkilerini doğrudan gidermek yerine kişi bir diğer
yönünü geliştirerek ya da ilgiyi bir diğer yönüne çekerek bu
eksikliğini ödünleyebilir. Ne var ki tüm ödünleme tepkileri olumlu
ve yararlı değildir.
5) Yüceltme
Bu mekanizmada ilkel nitelikteki eğilim ve tepkiler doğal
amaçlardan çevrilerek toplumca beğenilen etkinliklere dönüştürülür.
Bu nedenle savunma mekanizmaları içinde en başarılı ve olumlu olan
yüceltme mekanizmasının oluşumu şöyle özetlenebilir:
1. Cinsel ya da saldırgan niteliklerin etkisiz duruma getirilmesi,
2. Gerçek amacın ketlenmesi,
3. Ego tarafından enerjiye biçim verilmesi.
Yüceltme mekanizması sürekli olarak pi-sişik enerji ile beslenmeyi
gerektirir.bundan ötürü yüceltme mekanizması enerjinin
engellenmediği durumlarda kullanılabilir. Örneğin çocuğu olmayan
kadın yuva açabilir. Saldırgan adam cerrah veya kasap olabilir,
okumayan öğrenciler için vakıf kurabilir.
6) özdeşleşme
Normal gelişim süreci içinde çocuk ya da erginin benliğine örnek
olarak, erkekse babasına, kızsa annesine, ya da diğer kişileri seçip
onlara benzemeye çalışması olarak izlenir. Birey model aldığı ve
idealleştirdiği kişi gibi olmak ister onun gibi giyinir konuşur ve
davranır
7) Yön Değiştirme
Belirli bir uyarının neden olduğu tepkinin açığa vurulması
tehlikeli olduğunda tepkilerinin o uyarandan bir başkasına
yöneltilmesine ya da o tepkinin yerine başka daha uygun bir tepki
gösterilmesine denir. Yönetiminde güçlük çekilen duygu ait olduğu
nesne ya da duruma yöneltilir. Ayrıca tehlikeli varsayılan duygunun
yarattığı tepkinin yerine de bir diğer tepki gösterilir. Özellikle
reddedilmeye ve eleştiriye karşı aşırı duyarlı kişiler çevrelerine
karşı geliştirdikleri uysal tutumların altındaki kızgınlık
duygularını sürekli bastırır ve sonradan nasıl olsa kendilerine
katlanmak durumunda olan "şamar oğlanlarına" boşaltırlar. Beklemek
zorunda kalan askerlerin bazen sığınaklarından birden fırlayarak
gözünü dönmüş bir biçimde düşmana saldırdıklarını ve tepkisel
davranışlarının da karşılığını yaşamları ile ödedikleri görülmüştür.
|
 |
