|
KPSS
Vatandaşlık Konu Başlıkları
KPSS Vatandaşlık Toplumsal Yaşam Konu Özeti
TEMEL YURTTAŞLIK BİLGİSİ
TOPLUMSAL YAŞAM
Toplum Nedir, Niçin Toplum Vardır?
insanlar yüzbinlerce yıldır yeryüzünde yaşamaktadır. İnsan
sosyal bir varlıktır, insanlar ihtiyaçlarını karşılayabilmek için
toplum halinde örgütlenmişlerdir. O halde toplu olarak yaşamak
zorunluluktur. Bu zorunluluk nedeniyle ekonomik, sosyal, politik ve
kültürel ilişkiler giderek artmakta ve yoğunlaşmaktadır.
Toplumlar çeşitli öğelerden meydana gelmiştir. Toplumsal yapıların
temelinde insan ilişkileri vardır. Bu ilişkiler toplumsal olguları
ya da kurumları belirler. Kurumlar da insan etkinliklerini düzenler.
Bir toplumu oluşturan öğeler, devamlı birbirleriyle etkileşim
halindedir, bazen uyumludurlar, bazen de çatışırlar.
Toplumun temelinde birey vardır. Toplum, insan hayatını
kolaylaştırmak ve daha iyi yaşam koşulları oluşturabilmek için
vardır. Bununla beraber bireylerde, toplum içinde sosyalleşir,
gelişir, kimlik ve kişilik kazanırlar. O halde insan sosyal bir
varlıktır.
Bilimlerin amacı doğayı, insanı ve toplumu tanımak, onlarla ilgili
olay ve olguları açıklamaktır. İnsanı ve toplumu inceleyen bilimlere
toplumsal bilimler denir. Bunlar tarih, hukuk, psikoloji, ekonomi,
siyaset, coğrafya ve sosyoloji gibi bilimlerdir. Toplumsal bilimler,
toplumsal gerçeklerin belirli yanlarını konu edinir. Ancak hepsi
birbiriyle ilişki içindedir ve olmak, birbirlerinin verilerini
dikkate almak zorundadır. Diğer toplumsal bilimler toplumsal
gerçekliğin kendini ilgilendiren yanlarını ele alırken, sosyoloji
toplumu bir bütün olarak inceler, diğer toplumsal bilimlerden farkı
budur.
2. Toplumsal Değer - Toplumsal Norm - Toplumsal Kontrol
Bir toplumun ya da toplumsal bireylerin olumlu tepki
gösterdikleri düşünceler,, kurallar, uygulama biçimleri ve nesneler
toplumsal değerleri oluşturur. Bireyler doğduklarında üyesi
oldukları toplumun toplumsal değerlerini hazır olarak bulurlar,
öğrenir ve benimserler.
Toplumsal değerler, toplumsal düzenin korunması ve devamlılığı
açısından önemli rol oynarlar.
Bireylerin toplumdaki yerini belirlerler. Uygun ol mayan tutum ve
davranışları engeller, dayanışma yı güçlendirir, toplumsal kimliğin
oluşumuna katkı da bulunurlar. Kimlik, bireyin kendisini nasıl
algıladığı, kiminle özdeşleştirdiğidir. Milli kimlik ise vatan, dil,
din, kültür gibi toplumsal değerlerin bütünüdür.
İnsanların toplu halde yaşayabilmeleri ve toplumun varlığını
sürdürebilmeleri için birtakım kuralla ortaya çıkmıştır. Bu
kuralların ortaya çıkışı ve gelişmesi uzun yıllar sonucu olmuştur.
Uygun olan vı olmayan davranışın ne olduğunu belirleyen orta
davranış ölçütlerine norm adı verilir. Normlar karşılıklı hak ve
sorumlulukların belirlenmesinde etklidir. Yazılı (açık) ve yazısız
(gizli) normlar olara ikiye ayrılır.
Yazılı normlar, devletin yetkili organları tarafından oluşturulur,
resmi normlardır, bu normlar uyulması zorunludur.
Yazısız normlar, bireyler arası etkileşim sonucu ortaya çıkmıştır.
Bunlar örf, adet, gelene vb...dir.
Toplumsal normlara uyulması, toplumun düze ve devamlılığını sağlar.
Bu normlara uygun davranılmasını sağlamak amacıyla gelişen mekanizm;
ya toplumsal kontrol adı verilir.
Toplumsal kontrol, bireylerin davranışlarını normlara uygun olması
ve toplumsal değerler benimsenmesinin sağlanması demektir. Resmi \
resmi olmayan şeklinde ikiye ayrılır. Resmi toplumsal kontrolde
kontrolü gerçekleştiren kuru temelde devlettir. Devlet kontrol
işlevini bir takı resmi örgütler aracılığıyla (mahkeme, polis, disi,
liri kurulu vb...) gerçekleştirir. Resmi kontrol herk( için
zorunludur. Resmi olmayan kontrol de gri içinde gerçekleşir.
Herkesin uyması gereken kurallara uymayanlar ayıplama, kınama,
dışlama gibi yaptırımlarla karşılaşır.
Toplumda düzeni sağlayan kurallar, şu aı başlıklar altında
toplanabilir; din kuralları, örf adetler, ahlak kuralları, görgü
kuralları ve huk kuralları. Bu kuralların çeşitli yaptırım güçleri
vardır. En güçlü yaptırımı olan kurallar hukuk kuralarıdır.
|
 |
